Phật pháp là đèn đuốc cho đêm dài vô minh, là thuyền bè trong biển khổ sanh tử. Giữ thân, xử thế, mong thành thánh, thành hiền, cùng lý, tận tánh, liễu sanh thoát tử, không gì chẳng được [Phật pháp] giúp cho thành tựu từ đầu cho đến cuối. Ấy là vì đức Như Lai thuyết pháp tùy thuận căn cơ của chúng sanh. Đối với kẻ căn cơ nông cạn thì Ngài dạy giữ vẹn luân thường, trọn hết bổn phận, dứt lòng tà, giữ lòng thành, đừng làm các điều ác, vâng giữ các điều lành, thâm nhập sâu dần ắt sẽ có thể đạt đến mức tam nghiệp thanh tịnh, nhất tâm viên minh. Đối với kẻ căn cơ sâu thì Ngài liền giảng diệu lý tâm tánh khiến cho họ lập tức ngộ nhập, nhưng công phu tu trì vẫn chẳng rời những chuyện giữ vẹn luân thường, trọn hết bổn phận v.v… Đấy gọi là: “Pháp không cạn - sâu. Cạn hay sâu do người. Người căn tánh viên đốn nhận lãnh pháp thì không pháp nào chẳng viên”.
Có khác nào chim không cánh lại muốn bay, cây không rễ lại muốn xum xuê
Những kẻ chỉ chú trọng bàn nói điều huyền lẽ diệu, miệt thị sự tướng nhân quả và pháp môn Niệm Phật đều là vì chưa thể thấu hiểu cặn kẽ: Đức Như Lai chứng đắc triệt để tâm tánh, thành Bồ Đề đạo đều do trải bao kiếp tu các điều lành, tích công lũy đức mà ra! Muốn chứng tâm tánh để thành giác đạo, nếu chẳng thực hiện từ “giữ vẹn luân thường, trọn hết bổn phận, dứt lòng tà, giữ lòng thành, đừng làm các điều ác, vâng giữ các điều lành” thì có khác nào chim không cánh lại muốn bay, cây không rễ lại muốn xum xuê đó ư?
Khắc in An Sĩ Toàn Thư
Quang lạm dự vào Tăng chúng đã năm mươi năm, chẳng có ích gì thế gian lẫn xuất thế gian, thường nghĩ thế đạo, nhân tâm ngày càng đi xuống, tính lưu thông thiện thư và những sách Phật đơn giản, gần gũi để mong vãn hồi. Năm Dân Quốc thứ bảy (1918), bèn khắc in An Sĩ Toàn Thư. Sách này dựa ngay trên nhân quả trong thế gian để làm sáng tỏ chân lý của đạo Nho, đạo Thích. Người trí đọc đến sẽ lên thẳng bờ giác, kẻ ngu xem tới cũng thoát đường mê. Đến năm Dân Quốc thứ mười (1921), có người bạn khuyên nên in theo dạng rút nhỏ để lưu truyền khắp cả nước; nhưng do người hèn kém, đức mỏng manh, chỉ quyên mộ in được năm sáu vạn bộ. Sau đấy lại có người tiếp tục in ra, cũng được năm sáu vạn bộ. Ấn Quang Văn Sao cũng in mấy vạn.
Sẽ được in ra đến mấy chục trăm vạn bản
Ngoài ra những loại sách chỉ có một cuốn thì cũng có tới mười mấy thứ tùy duyên in ra để biếu tặng. Cuốn Di Đà Kinh Bạch Thoại Chú của ông Hoàng Hàm Chi đã in mấy vạn bản. Tâm Kinh và Triêu Mộ Công Khóa Bạch Thoại Chú (chú giải khóa tụng sáng tối bằng thể văn Bạch Thoại) cũng là những sách được người học Phật thích xem. Cuốn Quán Âm Bổn Tích Tụng của Hứa Chỉ Tịnh đã in được tám vạn bản. Lịch Sử Cảm Ứng Thống Kỷ đã in sáu vạn bản. Về sau này, bộ sách này sẽ được in ra đến mấy chục trăm vạn bản, quả thật là một bộ sách sẽ tạo căn cứ lớn lao cho sự vãn hồi thế đạo nhân tâm. Các loại sách ấy đều có lưu lại Chỉ Bản, hoặc hai ba bốn bức khác nhau, để mong sau này sẽ được tiếp tục in. Quang già rồi, muốn diệt tung tích, ẩn náu lâu dài để đợi lúc lâm chung, nhưng các vị Vương Nhất Đình, Thí Tỉnh Chi, Nhiếp Vân Đài, Trầm Tinh Thúc, Quan Quýnh Chi, Hoàng Hàm Chi v.v… và thầy Minh Đạo bàn định thiết lập Lưu Thông Bộ trong Tịnh Nghiệp Xã, cử một hai vị chân tâm thật hạnh, tự lợi, lợi tha để lo liệu chuyện ấn hành, biếu tặng v.v… thì kinh sách sẽ được cuồn cuộn nối tiếp lưu thông không ngớt.
Từ đấy biết nhân quả, cẩn thận đối với tội - phước
Trừ những loại sách này ra, nếu có những sách nào hợp căn cơ ích lợi cho cõi đời cũng sẽ sắp chữ, ấn loát, lưu thông, chỉ không chấp nhận những thứ sách thâu thập tràn lan, tà - chánh xen tạp v.v… đến nỗi hoại loạn Phật pháp, khiến cho chúng sanh nghi ngờ, lầm lạc, ngõ hầu hết thảy những người cùng hàng trong hiện tại và vị lai đều cùng mở mang chánh kiến, đều cùng gội ân Phật. Từ đấy biết nhân quả, cẩn thận đối với tội - phước, dứt cạnh tranh, đề cao lễ nghĩa, nhân nhượng, thay đổi phong tục, cõi đời sẽ lại được giống như thuở Đường Ngu, vật sung túc, dân bình yên, tự cùng hưởng thái bình nào có khó chi?
Nam Mô A Di Đà Phật
Đoạn đầu: Phật pháp là đèn đuốc cho đêm dài vô minh, là thuyền bè trong biển khổ sanh tử. Giữ thân, xử thế, mong thành thánh, thành hiền, cùng lý, tận tánh, liễu sanh thoát tử, không gì chẳng được [Phật pháp] giúp cho thành tựu từ đầu cho đến cuối. Ấy là vì đức Như Lai thuyết pháp tùy thuận căn cơ của chúng sanh.
Phật Pháp là gì? Đó chính là sự giáo dục tối thượng, tức không có sự giáo hóa, giáo dục [Chánh đạo, Chánh Pháp] nào nằm ngoài Phật Pháp cả. Cho nên, tất cả các Chánh đạo trên thế giới này đều là các chi, nhánh khác nhau của Phật Pháp mà thôi, do tùy thuận căn cơ và duyên nghiệp chúng sanh của các vùng miền, lãnh thổ, dân tộc, mà tùy cơ ứng hiện các Chánh đạo khác nhau để tùy nghi phương tiện hóa độ chúng sanh thôi. Bởi vậy, các nhóm tín ngưỡng Tôn giáo khác nhau mà xung đột, chia rẽ lẫn nhau nếu thật là Chánh đạo [tức hướng thượng, giải thoát khổ đau] thì đó là do người hành đạo không đúng, chứ chẳng phải là do ở Đạo [khác nhau]. Nếu người hành Đạo cho đúng lý đúng pháp thì dẫu mang các tín ngưỡng khác nhau vẫn hội nhập, tôn kính nhau và chung sống tương trợ yêu thương nhau như thường vậy, chứ không có kiểu chia rẽ, xung đột hay kì thị nhau được. Đó là vì sao? Như đã nói, tất cả các [Chánh] đạo đều là chi, cành của Phật Pháp cả, giống như anh em trong cùng một nhà, cành nhánh của cùng một cây, vậy thì phải nương tựa, yêu thương, đùm bọc lẫn nhau chứ, bởi tất cả cũng chỉ là hướng đến cùng một mục đích tối thượng, đó là giải thoát khỏi khổ đau cho chúng sanh, và cao hơn một bậc nữa đó là hiển lộ dần ra cái tự tánh làm Phật vốn có trong mỗi chúng sanh vậy [tức thành tựu Phật quả]. Cho nên, chúng ta đang sống trong cái cõi Ngũ dục, Ngũ trược, phiền não, uế độ này, thì hơn bao giờ hết trong thời Mạt pháp này, cần đến Phật Pháp trong mọi lúc mọi nơi, mọi công việc, mọi hành vi, cử chỉ, động tịnh, nói năng...tất cả đều cần phải 'vận dụng' Phật Pháp vào cả. Để làm chi? Dạ đơn giản trước hết là khỏi phải tạo nghiệp, tăng phước, xa nữa là sự giải thoát, nói chung là để cái huệ mạng ngày càng đi lên, chứ không bị kéo xuống [địa ngục, tam đồ].
Tiếp theo: Đối với kẻ căn cơ nông cạn thì Ngài dạy giữ vẹn luân thường, trọn hết bổn phận, dứt lòng tà, giữ lòng thành, đừng làm các điều ác, vâng giữ các điều lành, thâm nhập sâu dần ắt sẽ có thể đạt đến mức tam nghiệp thanh tịnh, nhất tâm viên minh. Đối với kẻ căn cơ sâu thì Ngài liền giảng diệu lý tâm tánh khiến cho họ lập tức ngộ nhập, nhưng công phu tu trì vẫn chẳng rời những chuyện giữ vẹn luân thường, trọn hết bổn phận v.v…
Như đã nói bên trên, các Pháp thế gian, nếu là Chánh Pháp, tức hợp với ý Trời, đạo lý con người [Nhân, Thiên] thì đều thuộc Phật Pháp cả. Thế cho nên các đạo thế gian như "Giữ vẹn luân thường, trọn hết bổn phận, dứt lòng tà, giữ lòng thành, đừng làm các điều ác, vâng giữ các điều lành..." thì cho dù có hay không có xuất hiện trong Kinh giáo Phật thuyết, thì đều [có thể hiểu] là thuộc về Phật Pháp cả, chứ không phải chẳng hạn nói những cái đó không phải do Phật thuyết ra trong Kinh nên không phải là Phật Pháp [nên không cần học tập, thực hành], dạ không phải vậy, tất cả đó có khi có có khi không xuất hiện trong Kinh giáo, nhưng đều ẩn chứa ý nghĩa, nội dung giống như từ lời Kinh Phật thuyết cả, thật sự vậy, hoàn toàn chẳng khác chút nào, chỉ là cách thức diễn đạt, câu chữ mà thôi, chứ còn nội dung, hàm nghĩa đều không hề khác biệt với Kinh giáo Phật thuyết. Cho nên nhiều khi chúng ta học trực tiếp những điều này từ các giáo lý đó [như Nho giáo, Đạo giáo] còn cụ thể, dễ hiểu, dễ hành hơn [việc học trực tiếp từ Kinh giáo]. Với hành giả Tịnh Độ thì những cái đó chính là nền, móng, gốc, rễ để tu học vậy, cho nên muốn cho việc tu học được hanh thông, thuận lợi, phát triển, vững bền thì cần phải chăm sóc, vun bồi cái 'gốc rể' này cho khỏe, cho mạnh, cho vững chắc vậy, bởi vì đó là chúng ta đang gieo trồng, tích lũy cho ba cái Phước của Tịnh nghiệp vậy. Bởi nên Phật thuyết trong kinh rằng "Này Xá Lợi Phất, chẳng thể dùng chút ít thiện căn, phước đức, nhân duyên mà được sanh về cõi kia đâu". Thật sự rằng, tất cả những điều kia đều là các Pháp thế gian, tức đều là các trợ hạnh trợ duyên, không phải là chánh nhân chánh hạnh, nhưng nếu khiếm khuyến hay yếu kém [những cái phước này] thì 'rất căng' đấy trong việc tu học, nhất là ở khúc 'nửa sau', tức hậu vận, càng về cuối càng cần những cái 'quả' đã được gieo trồng từ cái nhân lúc trước vậy. Cụ thể, chẳng hạn ban đầu hay lúc đầu tu rất tốt, Chánh hạnh, tông chỉ gì đều hành trì tinh tấn, như lý như pháp nhưng tới 'khúc sau' tu nửa chừng rồi bỏ ngang, hay rẻ hướng chuyển sang tu đạo khác, hay chọn mục tiêu khác [như chỉ cầu phước hữu lậu nhân thiên], như thế thì sao cuối đời thành tựu cho được, dẫu ban đầu hay giai đoạn đầu tu đúng lý đúng pháp đó chứ không phải không. Cho nên phát tâm, tu đúng, tu tốt là một chuyện, nhưng quan trọng nữa là phải giữ được bền lâu, suốt đời mới được, bởi nên nhớ là chúng ta đang ở đâu, đang sống và tu ở cái cõi nào vậy? Dạ đó là cái cõi Ngũ trược, tức đụng cái gì nó cũng bị 'trược' xuống hết, hướng lên thì khó, tìm cách giải thoát khỏi thì khó, còn bị kéo xuống, bị giữ ở lại thì dễ, sẽ có rất nhiều đồng minh 'phát tâm' hỗ trợ cho đấy. Cho nên trong Kinh Phật có nói nếu hành giả tu được trọn đủ ba cái Phước này thì niệm Phật chắc chắn được thành tựu vãng sanh, bởi trong ba cái Phước này ở chỗ thứ ba là "Phát Bồ Đề tâm, tin sâu nhân quả, đọc tụng Đại thừa, khuyến tấn hành giả", "tin sâu nhân quả" cụ thể ở đây là gì? Đó chính là tin, chẳng nghi lời Kinh Phật thuyết, đó chính là "tin sâu" Nhân Quả vậy, tức những gì Phật thuyết trong Kinh đều phải tin, không nghi, đặc biệt là với hành giả Tịnh Độ thì phải tin chẳng nghi những lời Kinh Phật thuyết trong các Tịnh Độ Kinh. Dạ, chứ không phải nói rằng "tin sâu nhân quả" ở đây ý là tin câu "Niệm Phật là nhân, thành Phật là quả" đâu nhé, bởi nói như vậy là chưa rõ ý, chưa hết nghĩa, chưa phải một cách nói đầy đủ tổng quát cho cái câu "tin sâu nhân quả" ở đây [bởi "thành Phật là quả" thì là ở đời nào, kiếp nào đây? Trong khi trong Kinh Phật thuyết rất rõ ràng rằng thành tựu ngay trong đời này, tức chỗ Bổn Nguyện, Phật "thề nguyện" tiếp dẫn ngay trong đời, miễn là phải "tin sâu nhân quả", tức tin không nghi cái Lời Thề Nguyện này]. Cho nên đã "tin sâu nhân quả" một cách tối thượng là phải tin không nghi lời Kinh Phật thuyết vậy.
Các phần còn lại chúng ta cùng đọc và học tập, có những chỗ rất ý nghĩa, hữu ích.
Văn Sao Tam Biên, quyển 3
Lời tựa cho Phật Giáo Tịnh Nghiệp Xã Lưu Thông Bộ
Đại Sư Ấn Quang
