Chánh kinh:
Phục thứ A Nan! Bỉ Phật sát trung, sở hữu hiện tại, vị lai nhất thiết Bồ Tát giai đương cứu cánh Nhất Sanh Bổ Xứ, duy trừ đại nguyện, nhập sanh tử giới, vị độ quần sanh, tác sư tử hống, hoàn đại giáp trụ, dĩ hoằng thệ công đức nhi tự trang nghiêm. Tuy sanh Ngũ Trược ác thế, thị hiện đồng bỉ, trực chí thành Phật, bất thọ ác thú. Sanh sanh chi xứ, thường thức túc mạng.
Lại này A Nan! Trong cõi Phật ấy, tất cả hết thảy hiện tại, vị lai Bồ Tát đều sẽ rốt ráo là Nhất Sanh Bổ Xứ. Chỉ trừ người có đại nguyện vào trong cõi sanh tử để độ quần sanh, hiện sư tử hống, khoác đại giáp trụ, dùng công đức hoằng thệ để tự trang nghiêm. Tuy sanh trong đời ác Ngũ Trược, thị hiện giống như những chúng sanh ấy, nhưng cho đến khi thành Phật chẳng sa vào ác đạo. Sanh ở chỗ nào cũng thường biết túc mạng.
Giải:
Những điều nói trong phẩm này chính là kết quả của nguyện ba mươi lăm: “Nhất Sanh Bổ Xứ” và nguyện ba mươi sáu: “Giáo hóa tùy ý”.
Lời nguyện thứ ba mươi lăm là: “Sanh ngã quốc giả, cứu cánh tất chí Nhất Sanh Bổ Xứ, trừ kỳ bổn nguyện vị chúng sanh cố, bị hoằng thệ khải, giáo hóa nhất thiết hữu tình, giai phát tín tâm, tu Bồ Đề hạnh, hành Phổ Hiền đạo. Tuy sanh tha phương thế giới, vĩnh ly ác thú” (Người sanh trong nước ta ắt rốt ráo đạt đến Nhất Sanh Bổ Xứ. Trừ những người do bổn nguyện độ sanh nên mặc giáp hoằng thệ, giáo hóa hết thảy hữu tình khiến họ đều phát tín tâm, hành đạo Phổ Hiền. Tuy sanh trong thế giới phương khác nhưng vĩnh viễn thoát khỏi đường ác).
Phàm người sanh về Cực Lạc nếu chẳng lìa cõi An Dưỡng thì ắt đều đạt đến bậc Nhất Sanh Bổ Xứ. Chỉ có những Bồ Tát phát đại nguyện thù thắng, nguyện sanh vào cõi sanh tử để giáo hóa hữu tình. Bồ Tát cõi ấy tận tai nghe Phật Di Ðà thuyết pháp, liền đem những pháp mình được nghe dạy lại chúng sanh. Vì vậy, pháp họ thuyết ra giống như đức Như Lai đích thân thuyết ra nên cũng giống như là Bồ Tát hiện sư tử hống.
“Hoàn” (擐) là thân mặc lấy, đeo giáp trụ vào. “Trụ” (胄) làáo giáp, “giáp trụ” là thứ áo để chiến sĩ mặc hộ thân trong thời cổ, nhằm tránh tên, đá đâm trúng thân thể. Ở đây, kinh ví von hành nhân chí nguyện Ðại Thừa đối địch sanh tử, dùng thệ nguyện làm giáp trụ để bảo vệ huệ mạng của bản thân. Quán Kinh cũng nói: “Hoàn đại giáp trụ, dĩ hoằng thệ công đức nhi tự trang nghiêm” (Mặc đại giáp trụ, dùng công đức hoằng thệ để tự trang nghiêm) thật giống với ý đoạn kinh trong phẩm này.
Người từ Cực Lạc sanh trở lại cõi này tuy sống trong đời ác Ngũ Trược, thị hiện giống như phàm phu, cũng có sanh tử, nhưng thẳng đến khi thành Phật trọn chẳng đọa ác đạo. Hơn nữa, đời đời, kiếp kiếp thường nhớ túc mạng, chẳng mê muội bổn tâm. Trong câu “thị hiện đồng bỉ” (thị hiện giống những chúng sanh ấy), chữ “bỉ” (彼) chỉ chúng sanh trong uế độ.
Ảnh minh họa: "Này Xá-lợi-phất, cõi nước Phật kia thành tựu công đức trang nghiêm như thế! Lại này Xá-lợi-phất, cõi nước Cực Lạc, chúng sanh sanh về đều là bậc A-bệ-bạt-trí. Trong đó có nhiều vị Nhất sanh bổ xứ. Số đó nhiều đến nỗi không thể tính đếm mà biết được, chỉ có dùng số vô lượng vô biên A-tăng-kỳ để nói."
(Kinh A Di Đà bằng tranh)
Chúng ta đến với Phẩm 29, Nguyện Lực Hoằng Sâu. Trong Phẩm này Đức Phật nói về việc chúng sanh được sanh về cõi ấy đều sẽ rốt ráo đạt được Nhất Sanh Bổ Xứ, và sẽ thành Phật. Rồi vị nào muốn vào trong sanh tử để độ quần sanh, hiện sư tử hống, mặc áo giáp, dùng công đức hoằng thệ để tự độ độ tha. Ở đây có chỗ quan trọng là "tuy sanh trong đời ác Ngũ Trược, thị hiện giống như những chúng sanh ấy", tức vẫn sanh ra rồi lớn lên tu tập, rồi thành tựu [từ chính cái Pháp đó] giống như chúng sanh ở đó vậy. Dĩ nhiên đây là nói chung, nhưng cũng có những vị thị hiện với những phẩm chất đặc biệt hiếm có ngay từ nhỏ, rồi có thể hoằng pháp lợi sinh ngay từ bé luôn, nhưng những trường hợp như vậy không phổ biến, bởi phần nhiều sẽ là như Kinh nói "thị hiện giống như những chúng sanh [cõi] ấy". Vì sao phải thị hiện giống như vậy? Bởi chỉ có như vậy mới thấy được sự thù thắng của cái Pháp, và giúp chúng sanh có thể noi theo mà tu tập mà thành tựu giống như vậy, chứ thị hiện cao siêu hay khác biệt quá thì chúng sanh sao học tập theo được. Với cái "thị hiện giống như những chúng sanh [cõi] ấy" cũng có nghĩa là các vị ấy tu tập, tạo tác ra sao thị tự hưởng cái quả như vậy, chẳng hạn chuyên làm việc thiện, lợi lạc chúng sanh thì cuối đời sẽ được gì, hay chẳng may lầm lạc tạo tác phá giới này kia thì cái hậu về sau cũng sẽ phải gánh lấy cái quả tương ưng như thế cả, chẳng sai chạy đâu được, có dạng như thế không? Dạ, nhiều. Sống trong cõi Ngũ Trược này mà không cẩn thận, kiêng răn là dễ bị 'trược' lắm, cho dù là các vị 'trên đó xuống' đi nữa. Chỉ có khác biệt [với chúng sanh ở sở tại] là cuối đời thì đằng nào các vị ấy cũng trở về lại cố quốc, nếu tu tập đúng pháp đúng lý thì sẽ trở về bằng chính cái Pháp của mình [tức Tịnh Độ tông], còn như nhỡ bị lầm lạc này kia thì trở về theo 'cách' khác, kém thù thắng hơn nhiều [như mê man, bất tỉnh, nằm bệnh viện, hôn mê sâu, bị tai nạn...] nhưng vẫn được Phật tiếp dẫn về, không bao giờ bị đọa lạc trong tam đồ lục đạo nữa. Bởi vậy các vị ấy tùy nguyện xuống độ sanh nhưng mức độ thành công hay viên mãn thế nào thì còn tùy nhé, chứ chẳng phải nói ai xuống cũng độ sanh viên mãn cả đâu, mà thật ra 'thất bại' [trong việc độ sanh] cũng không phải ít, hoặc giả là sự viên mãn này ở nhiều mức độ khác nhau, chẳng ai giống ai cả. Cho nên nói các vị ấy do từ cõi ấy tái lai xuống đây để độ sanh thì thuyết pháp giống như Như lai thuyết pháp là không đúng đâu nhé [như chú giải bên trên nói], dạ không được vậy đâu, bởi thứ nhất đó là giữa Phật và Bồ tát là một khoảng cách vời vợi, chứ chẳng ít, thứ hai, một khi sanh xuống cõi này thì đã bị 'nhiễm ô' ít nhiều rồi, bởi phải thị hiện giống như người cõi nước sở tại, tức cũng phải phát tâm rồi tu tập dần dần từ thấp lên cao, trải qua một quá trình lâu dài tu tập như chúng sanh vậy, chứ không đơn giản, như vậy làm sao có đủ năng lực trí huệ mà thuyết pháp giống như Như Lai được, may mắn ra thì chỉ nói đúng như cái Pháp Như Lai truyền trao như vậy đã là quý hóa lắm rồi. Cho nên chúng ta trong quá trình tu tập đây sẽ được biết và chứng kiến nhiều vị có thể chúng ta biết chắc là họ từ trên đó xuống để độ sanh, nhưng điều đó không có nghĩa là mọi giáo pháp mà các Ngài ấy truyền trao, thuyết giảng lại đều 'chuẩn không cần chỉnh' cả đâu, dạ không được như vậy đâu ạ, cho dù đó là các vị Đại Bồ Tát xuống đây đi nữa, cho nên chúng ta nghe pháp phải biết trạch pháp, tức biết chọn lọc nữa. Thật sự, chỉ có lời Phật thuyết trong Kinh mới đúng là 'chuẩn không cần chỉnh' thôi, rằng chúng ta chẳng phải chọn lọc gì nữa, cứ là 'bê nguyên xi' mà tu học, mà tin mà hành theo thôi, chẳng cần nghĩ ngợi gì cả [với đúng cái Pháp chúng ta tu theo]. Chỗ này coi vậy chứ rất nhiều người hay mắc phải đấy, rằng cứ thích 'y giáo' lời các vị ấy thuyết [cho dù là đại Bồ Tát đi nữa], các ngài ấy nói sao là tin theo hành theo răm rắp vậy, còn lời Phật thuyết trong Kinh thì lại chẳng chịu 'y Kinh' để tin để hành theo. Nói cách khác là họ thích tin 'người' hơn là tin Phật, đây là một thực tế hiện hữu. Rồi tôn lên thành "Ân Sư" này kia, dạ thì cũng cảm ân các vị ấy rất nhiều, những ân đức đó thì hàng hậu học chúng ta không bao giờ được quên, nhưng như thế tại sao không tôn Đức Phật Thích Ca là "Ân Sư" của mình luôn đi, như thế có phải 'chuẩn chỉnh' hơn nhiều không [nếu muốn tôn một ai đó như thế], bởi như trong Kinh nói Đức Thế Tôn là gì? Ngài là bậc Đạo Sư của Trời, Người. Vậy tại sao chúng ta không xưng Ngài là Đạo Sư luôn, để rồi tất cả những lời Kinh Phật thuyết thì chúng ta cứ răm rắp tin theo, chẳng hoải nghi, nếu được như thế thì tất cả hành giả Tịnh Độ chúng ta đều thành tựu lúc cuối đời hết cả, chẳng sót một ai. Rằng chúng ta cứ là sợ làm sai lời các vị kia thì đắc tội [với Bồ Tát, Thánh Nhân], vậy làm sai lời Phật liệu có đắc tội [lớn hơn nhiều] hay không? Chúng ta dám 'cãi lại' lời Phật [tức chẳng chịu tin theo] như thế thì vô tội chăng?
Chú Giải Kinh Vô Lượng Thọ
Phẩm 29. Nguyện Lực Hoằng Thâm
Ngài Hoàng Niệm Tổ
