Chánh kinh:
Tự nhiên bảo thủ, chân chân khiết bạch. Chí nguyện vô thượng, tịnh định an lạc. Nhất đán khai đạt minh triệt, tự nhiên trung tự nhiên tướng, tự nhiên chi hữu căn bổn, tự nhiên quang sắc tham hồi, chuyển biến tối thắng. Uất Đan thành thất bảo, hoành lãm thành vạn vật. Quang tinh minh câu xuất, thiện hảo thù vô tỷ, trước ư vô thượng hạ, đỗng đạt vô biên tế.
Tự nhiên chẳng thay đổi, chân thật tuyệt đối, khiết bạch, chí nguyện vô thượng, tịnh định an lạc. Một mai khai ngộ, hiểu rõ, minh bạch, thấu triệt tướng tự nhiên của tự nhiên, tự nhiên tự có căn bản, tự nhiên quang sắc nhập lẫn vào nhau, chuyển biến tối thắng. Uất Ðan thành thất bảo. Tự nhiên từ hư không hiện ra vạn vật, quang minh tinh diệu sáng sạch cùng xuất hiện, tốt lành thật khôn sánh, soi tỏ nơi không trên dưới, thông suốt không bờ mé.
Giải:
“Tự nhiên bảo thủ” (tạm dịch là “tự nhiên chẳng thay đổi”) chính là như nhà Thiền thường nói là “bảo nhậm”. “Nhậm” (任) là nhậm vận (任運: tùy ý), cần đi thì đi, muốn ngồi cứ ngồi. “Bảo” (保: giữ vững) là niệm niệm chẳng sai khác. “Tự nhiên” nghĩa là tùy ý. Vì thế, tùy ý giữ gìn chẳng thay đổi chính là “bảo nhậm” vậy.
“Chân” (真) là Nhất Chân pháp giới, là thể tánh Chân Như, là chân tâm diệu minh, ý nghĩa giống như chữ “chân” trong Chân Thật Tế được nói trong kinh này. Ở đây kinh ghi là “chân chân” (tạm dịch là “chân thật tuyệt đối”) hàm ý: Ðây chẳng phải là chân do so với vọng mà nói, mà là lẽ chân thật đã dứt bặt mọi đối đãi, là lẽ chân thật trong Chân Ðế.
“Khiết” (潔) là vô cấu, “bạch” (白) là vô nhiễm, tức là như Lục Tổ bảo: “Nào ngờ tự tánh, vốn tự thanh tịnh”, cũng tức là như tổ Bách Trượng dạy: “Tâm tánh vô nhiễm, vốn tự viên thành”. Cái được ta tùy ý gìn giữ chính là cái chân tâm vô nhiễm vốn sẵn thanh tịnh dứt tuyệt mọi đối đãi này.
“Vô thượng” là như Vãng Sanh Luận Chú giảng: “Vô thượng là đạo này cùng tột lý, cùng tận tánh, không còn có gì hơn được nổi”, như sách Bảo Kính Tam Muội của nhà Thiền đã nói: “Ngầm hành thầm dùng, như ngu, như ngốc, chỉ cốt sao giữ được liên tục thì gọi đó là chủ của những điều chủ yếu”. Đây chính là như [nhà Thiền thường nói]: “chẳng đọa vào Pháp Thân số, đi trên đảnh Tỳ Lô”, là chuyện cùng tột trong nhà Thiền, là Thượng Thượng Phẩm nơi cõi Tịch Quang trong Tịnh Tông vậy. Lấy đó làm chí nguyện nên bảo là “chí nguyện vô thượng”.
“Tịnh định” là tâm thanh tịnh, vắng lặng, bất động.
“An lạc” là an nhiên tự tại, tùy ý thường vui sướng.
“Nhất đán” (Một ngày nào đó) nghĩa là chỉ trong một sát-na nào đó. Ấy là vì “vô thượng” chính là chỗ đi chẳng đến được nên không thể tính được hành trình, chẳng thể nói nổi kỳ hạn, chỉ trong vô tâm tam muội (như lời dạy của Cao Phong thiền sư) đột nhiên sờ phải, va nhằm, mò đúng cái chốt hướng thượng, trong sát-na tương ứng, thấu suốt nguồn tâm, khế nhập lý nhất tâm, nên mới bảo là “nhất đán khai đạt minh triệt” (một mai khai ngộ, hiểu rõ, minh bạch, thấu triệt). (...)
Ảnh minh họa: "Tôi nghe như vầy. Một thuở nọ, Phật ở nước Xá Vệ, nơi vườn của ông Cấp Cô Độc và cây của ông Kỳ Đà, cùng với một ngàn hai trăm năm mươi vị đại Tỳ Kheo tụ hội, đều là bậc đại A La Hán mà mọi người biết đến."
[Kinh A Di Đà bằng tranh]
Chúng ta đến với phần tiếp theo trong Phẩm 32, Thọ Lạc Vô Cực. Trong phần này Đức Phật tiếp tục giới thiệu về cảnh giới, vạn vật, y báo, chánh báo nơi cõi Cực Lạc, tức con người và cảnh vật nơi ấy đều "tịnh định an lạc", đúng là tâm cảnh tương ưng. Thật sự, ở trên đó thì là 'tâm tùy cảnh chuyển', tức y báo chánh báo có sức mạnh vượt trội chuyển hóa mọi thân tâm [đều thành tịnh định, an lạc], nó khác với ở đây, ở đây thì phải ra sức tu tập để 'cảnh tùy tâm chuyển', nói chung chuyển được bao nhiêu thì chuyển, vậy thôi, bởi ở đây là cõi ngũ trược, nhiễm ô, nên cảnh ở đây đa phần chỉ làm cho ô trược cái tâm đi thôi, cho nên tu tập ở đây giống như bơi ngược dòng nước vậy, vừa phải lo chuyển tâm và chuyển cả cảnh vật xung quanh đi phần nào đó, cho bớt ô trược. Bởi vậy trong Kinh Phật nói rằng tu một ngày một đêm ở đây bằng tu cả trăm năm ở Cực Lạc là vậy.
"Tự nhiên bảo thủ, chân chân khiết bạch. Chí nguyện vô thượng, tịnh định an lạc" [Tự nhiên chẳng thay đổi, chân thật tuyệt đối, khiết bạch, chí nguyện vô thượng, tịnh định an lạc]. Ở đây có chỗ quan trọng là "chân chân khiết bạch", tức hoàn toàn không có hư vọng, giả dối hay lầm lạc gì trong đó, chữ "khiết bạch" ở đây nghĩa là tinh khiết, trong sạch, sáng suốt, cho nên có câu trong Kinh là "giới như lưu ly, trong ngoài sáng sạch", đó cũng có nghĩa như vậy, bởi vậy nên đâu cần phải sửa đổi gì nữa, cứ thế mà thẳng tiến thôi, "tự nhiên bảo thủ". Chứ còn như chúng ta tu ở đây không phải cái gì cũng 'bảo thủ' được đâu nhé, bời ở đây liệu có "giới như lưu ly trong ngoài sáng sạch" được không, hay "chân chân khiết bạch" được không? Cho nên đã có lầm lạc, sai sót, lỗi lầm là phải tu sửa, uốn nắn lại, xuyên suốt không ngừng vậy, như vậy mới tiến bộ được, mới gọi là tu tập [ở cái cõi ô uế này]. Còn "chí nguyện vô thượng" tức chí nguyện cầu Phật quả, vô thượng Chánh Đẳng Chánh Giác.
"Một mai khai ngộ, hiểu rõ, minh bạch, thấu triệt tướng tự nhiên của tự nhiên, tự nhiên tự có căn bản...", nhân dân cõi ấy mặc dù đều "tịnh định an lạc", "vui như Tỳ Kheo lậu tận", nhưng không phải cấp bậc nào cũng đều khai ngộ cả đâu, mà ở những phẩm vị thấp cần phải trải qua thời gian tu tập để 'tâm khai ý giải', chứng đắc các quả vị này kia, mới dần khai ngộ, đại triệt đại ngộ được. Cho nên toàn bộ những sự thanh tịnh, an lạc, hoan hỉ này kia không phải đều xuất phát từ nội tâm lưu xuất mà ra, mà là từ Pháp, từ y báo chánh báo hổ trợ, cường duyên khá nhiều, nhất là ở các phẩm vị cấp bậc thấp, bởi vậy cái chữ "tự nhiên" đó mới xuất hiện xuyên suốt vậy. Tóm lại là không phải chỉ từ 'năng lực bản thân' tu tập mà ra được vậy, tất cả đều có sự đóng góp của y báo chánh báo trang nghiêm thanh tịnh, thù thắng nên mới được vậy [tức từ Nguyện lực của Phật vậy].
Chúng ta nói về Kinh giáo, văn tự chút vậy thôi, để hiểu rõ hơn, chúng ta cùng đọc và tham khảo từ chú giải của các Ngài để hiểu rõ hơn. Giờ chúng ta nói một chút về việc tu trì của chúng ta hiện tại đây, để một đời này tất cả đều được đồng sanh Cực Lạc, liễu thoát sanh tử vậy. Rằng chúng ta đã nói khá nhiều về Lý trong tu tập, tức việc gầy dựng Tín Nguyện tâm, giờ chúng ta bàn đôi chút về việc hành trì, tức cái Hạnh trong tu tập. Nói chung việc niệm Phật [xưng danh] không có hình thức cụ thể, tức không có một khuôn mẫu cố định chung nào cả, mà tùy căn cơ hoàn cảnh mỗi người mà hành trì thôi, rằng có người thích niệm kiểu này, có người thích niệm kiểu kia, quan trọng là phải 'vô' được thì nó mới không mệt, không chán, bền lâu, và phát sinh sự yêu thích, ham muốn khi hành trì. Tức không phải chỉ về mặt Lý không [tức phải nổ lực cố gắng tu tập để được thành tựu giải thoát trong đời], mà là trong quá trình thực hành nó phải phát sinh sự thích thú, an lạc ít nhiều trong đó [tức Pháp hỉ] thì nó mới càng thúc đẩy sự siêng năng, tinh tấn một cách tự nhiên hơn, và được bền lâu, không thể giải đãi trong đời sống hàng ngày này vậy. Nói tóm lại là việc hành trì không chỉ nhằm thỏa mãn cái mục tiêu tối thượng là vãng sanh trong đời này, mà nó còn hàng ngày giúp chúng ta thân khỏe, tâm an, "tịnh định an lạc" [được phần nào đó], giúp cho cuộc sống chúng ta trở nên vui vẻ, an lạc, giảm bớt những bệnh tật, ách nạn, phiền não, ham muốn ngũ dục trong cuộc sống hàng ngày đây. Mà muốn cho việc hành trì được tốt đẹp như vậy thì trước hết cần phải siêng năng tinh tấn, kiên trì, tức trước hết cần phải dùng cái "chí" [ý chí], rồi mới tiếp đó là kết hợp dùng cái "trí", tức cần vận dụng cách thức hành trì cho phát huy tốt nhất công năng của câu Phật hiệu lên. Thật ra câu Phật hiệu chỉ có bốn chữ [hay sáu chữ], cho nên để phát huy tốt nhất việc "xưng danh" này thì chỉ việc "xưng" ra và "nghe" lại cho rõ ràng, rành mạch, chậm rãi, chắc chắn, liền lạc, lâu bền bốn cái chữ này, đơn giản chỉ vậy, chẳng có gì khác cả, đó cũng tức là "nhiếp trọn sáu căn, tịnh niệm tiếp nối" rồi vậy, bởi nhiếp được nhĩ căn thì các căn còn lại cũng coi như nhiếp theo [tức miệng và tâm cùng niệm, mục đích của "nhiếp trọn sáu căn" là vậy]. Cho nên, niệm chậm, chắc nó phát huy tốt hơn là như vậy [nếu cùng căn cơ], bởi nó phát huy tốt nhất của cái việc "xưng" và "nghe", lại được bền lâu, do đỡ mệt, đỡ tổn sức, không phải cố sức. Còn việc xưng niệm chậm đến đâu thì tùy thôi, có khi một hơi một câu [tức 4 chữ], có khi mỗi hơi chỉ hai chữ, hay mỗi hơi chỉ một chữ, tùy thôi, nhưng theo kinh nghiệm thì mỗi hơi chỉ cần niệm một chữ thôi, như thế là 'chắc cú' nhất [tức bền lâu, ghi khắc, dễ niệm, và dễ nghe nhất]. Lúc đi đứng ngồi nằm niệm thầm cũng áp dụng như vậy, dễ hành, ít bị phân tâm. Dĩ nhiên như đã nói thì niệm Phật không có hình thức cố định, với khi hành trì một mình khác, khi tu cùng đại chúng khác, rồi lúc cần niệm ra tiếng, lúc cần niệm thầm... tùy nghi hoàn cảnh nhân duyên mà chúng ta áp dụng cho hợp lý thôi.
Chú Giải Kinh Vô Lượng Thọ
Phẩm 32. Thọ Lạc Vô Cực
Ngài Hoàng Niệm Tổ
