Đảo ngược vị trí của Chánh Hạnh và Trợ Hạnh
Người niệm Phật trước hết phải hiểu duyên do của pháp môn Tịnh Độ rồi mới đọc khắp các kinh luận thì [sẽ thấy rõ các kinh luận] đều nhằm nêu tỏ ý nghĩa Tịnh Độ, cũng như sẽ thiết tha tu hạnh Tịnh Độ. Nếu chẳng hiểu duyên do của pháp môn Tịnh Độ thì hễ nghiên cứu kinh giáo đến tột cùng sẽ nghĩ nghĩa lý của kinh giáo ấy là cao sâu, coi nghĩa lý Tịnh Độ là thiển cận, đến nỗi đảo ngược vị trí của Chánh Hạnh và Trợ Hạnh, hoặc vứt Tịnh Độ ra sau ót, chỉ gieo được ích lợi sẽ đắc độ trong đời vị lai, quyết khó thể liễu sanh thoát tử, góp mặt cùng các vị thượng thiện nhân ngay trong đời này!
"Ghét dễ dàng, đơn giản, tìm cầu khó khăn, khéo quá hóa vụng”
Niệm Phật nếu chẳng hôn trầm sẽ tán loạn, đấy chính là hiện tượng chứng tỏ cái tâm [niệm Phật] hời hợt, hờ hững cho xong việc! Nếu niệm Phật với cái tâm như bị té vào lửa nước, như đang gặp phải giặc cướp mong gấp được cứu giúp thì sẽ tự chẳng có căn bệnh ấy. Hãy nên sắp xếp thời gian, lúc nào sẽ nghiên cứu, lúc nào sẽ trì tụng. Khi nghiên cứu thì chẳng được vượt quá thời gian hạn định; vì nếu không, sẽ cảm thấy nghiên cứu thú vị, sẽ trở thành nghiên cứu suốt ngày, chẳng những gây trở ngại cho niệm Phật, mà còn sợ rằng do dụng tâm quá độ sẽ bị thương tổn. Đấy gọi là: “Ngược ngạo ghét dễ dàng, đơn giản, tìm cầu khó khăn, khéo quá hóa vụng”, thật đáng xót thương!
Chí thành niệm Phật và niệm danh hiệu Quán Âm sẽ chẳng đến nỗi mắc họa
Trong hiện thời, lòng người bại hoại đến cùng cực, đi lại bên ngoài dẫu không mắc họa cũng rất nguy hiểm. Nếu ông biết được ý này thì tâm niệm Phật sẽ tự thiết tha, tâm nghiên cứu giáo nghĩa sẽ tự nhạt bớt! Vì sao vậy? Vì trong khi hoạn nạn, chẳng thể nào gởi lòng nơi phương diện tri kiến, hiểu nghĩa được! Lại còn thường nên đem những điều này để răn nhắc con cái, con dâu, khiến cho bọn họ ai nấy đều niệm Phật và niệm Quán Âm mỗi ngày. Nếu cả nhà đều sanh lòng kiêng sợ, chí thành niệm Phật và niệm danh hiệu Quán Âm sẽ chẳng đến nỗi mắc họa. Nếu không, muốn vĩnh viễn không gặp tai họa quả thật rất khó thể đạt được!
Chuyện dạy dỗ con cái có quan hệ rất lớn. Dạy con gái lại càng khẩn yếu hơn dạy dỗ con trai. Bởi lẽ, nếu con gái hiền thì khi còn ở nhà sẽ khiến cho anh em trai, chị em gái đều nhìn theo bắt chước làm lành; khi xuất giá sẽ giúp chồng dạy con đúng phép tắc, khiến cho chồng lẫn con đều thành hiền thiện. Nếu con gái chẳng được dạy dỗ sẽ gây họa chẳng thể nói trọn hết đâu nhé!
Nam Mô A Di Đà Phật
Đoạn đầu: Người niệm Phật trước hết phải hiểu duyên do của pháp môn Tịnh Độ rồi mới đọc khắp các kinh luận thì [sẽ thấy rõ các kinh luận] đều nhằm nêu tỏ ý nghĩa Tịnh Độ, cũng như sẽ thiết tha tu hạnh Tịnh Độ. Nếu chẳng hiểu duyên do của pháp môn Tịnh Độ thì hễ nghiên cứu kinh giáo đến tột cùng sẽ nghĩ nghĩa lý của kinh giáo ấy là cao sâu, coi nghĩa lý Tịnh Độ là thiển cận, đến nỗi đảo ngược vị trí của Chánh Hạnh và Trợ Hạnh.
Vì sao lại có tình trạng như vậy [nếu nghiên cứu các Kinh giáo khác trước]? Bởi đơn giản là Pháp Tịnh Độ khó tin hơn các Pháp [tự lực] khác, nên một khi nghiên cứu các Kinh giáo khác trước thì sẽ 'ăn sâu bám rễ' vào tâm trí rồi, đến khi học đến Tịnh Độ, mọi thứ khác biệt quá nhiều [về Tông chỉ tông yếu] cho nên lại càng bị ngờ vực nhiều hơn, hoặc giả 'đánh đồng' Tịnh Độ cũng giống như các Pháp tu khác mà thôi [chỉ là thêm cái chú trọng niệm Phật], rồi cho đến những giáo lý quan trọng ở các Pháp môn khác như 'Một niệm cuối cùng sẽ quyết định cảnh giới đi về đâu' cũng đem áp dụng vào Tịnh Độ [rằng niệm cuối cùng là "A Di Đà Phật" thì sẽ về với A Di Đà Phật, được vãng sanh]; hay như tâm còn phàm phu [tức còn phiền não tham sân si] sẽ không được vãng sanh [bởi nghĩ vãng sanh là siêu phàm nhập thánh thì tâm phàm phu như thế làm sao tương ưng cảnh giới toàn Thánh chúng trên đó]; hoặc giả nghĩ công phu phải đắc lực phải đạt tới cấp độ hay cảnh giới gì đó mới được tự tại vãng sanh, còn không phải cậy vào Pháp 'thập niệm lúc cuối' [tức Pháp Biên Địa]...
Chỗ "đến nỗi đảo ngược vị trí của Chánh Hạnh và Trợ Hạnh", cái này thực tế có không? Dạ nhiều, rất nhiều trên thực tế hiện nay. Đây lại thường rơi vào các dạng đã tu lâu năm, cũng đã nghe nhiều biết nhiều về giáo pháp này kia, mà đa phần là nghe các giáo lý của các Pháp tự lực [để trợ hạnh trợ tu cho Tịnh Độ], rồi càng nghe nhiều biết nhiều [những giáo lý đó] lại càng tin tưởng lại càng cho đó là 'Tông chỉ tông yếu' của Pháp môn [tức Chánh hạnh], còn đường lối Tông chỉ thật sự lại rất ít được nghe được đọc, được học tập, bởi vậy cứ tu càng lâu lại càng dễ bị 'đảo ngược' Chánh và Trợ cho nhau, rằng Chánh thì thành Trợ, mà Trợ lại lên thành Chánh [tức yếu tố quyết định thành bại]. Có thể lấy vài ví dụ như cho rằng: Tâm phải thanh tịnh, không còn phiền não tham sân si mới vãng sanh được, rồi công phu phải đắc lực [không còn tạp niệm] mới vãng sanh, rồi chưa buông bỏ hết được [các ngũ dục này kia] thì làm sao vãng sanh, và đặc biệt cái mà hầu như ai ai cũng 'mắc phải' đó là 'lâm chung phải Chánh niệm niệm Phật được thì mới vãng sanh' còn không thì chắc chắn 'ao', 'rớt đài'. Bởi vậy, thôi thì 'tùy duyên' mà tu tập thôi, rằng lỗi chỗ nào sửa chỗ đó thôi, chứ tu học làm sao 'đập đi xây lại' như cái nhà cái công trình cho được, với thời thế hiện tại, thông tin tạp loạn đa chiều nhan nhãn, đầy dẫy hết thì chúng ta cũng phải 'sống chung với lũ' thôi, chỉ là cố gắng học tập, củng cố lại cái giáo lý Tông chỉ tông yếu của Pháp môn để mà gầy dựng, củng cố và 'uốn nắn' lại lòng tin cho chuẩn xác vậy, để biết rõ cái nào là Chánh cái nào là Trợ, cái nào là Tông chỉ cái nào chỉ là Trợ tu, cái nào mang tính quyết định [thành bại] cái nào chỉ là Trợ duyên trợ lực [cho cái Chánh yếu kia]. Cho nên thời buổi hiện nay chẳng phải nói 'bốc phét' chứ tìm kiến một cái chỗ thường xuyên nêu bậc lên cái Tông chỉ tông yếu, cái yếu quyết của Tịnh Độ, hay phân tích định dạng rõ ràng cái nào Chánh cái nào Trợ, coi vậy chứ 'hiếm có khó tìm' lắm đấy, không đơn giản đâu, hoặc giả chúng sẽ bị 'nuốt chửng' bởi những cái 'biển Pháp' này kia khác nhau, thành ra rất khó phân định, lựa chọn, 'trạch pháp' để học tập, gầy dựng Tín tâm, bởi nhiều khi cũng thấy, nghe, biết đấy nhưng không dám 'mở lòng' tin, bởi cái thấy cái nghe đó quá ít ỏi quá 'yếu ớt', không đủ lực dụng, không đủ tâm lực, thiếu sự cô động trọng tâm, sự đơn giản hóa vấn đề, và cả sự sâu sát với Kinh giáo, lời Phật lời Tổ dạy...
Đoạn tiếp: Niệm Phật nếu chẳng hôn trầm sẽ tán loạn, đấy chính là hiện tượng chứng tỏ cái tâm [niệm Phật] hời hợt, hờ hững cho xong việc! Nếu niệm Phật với cái tâm như bị té vào lửa nước, như đang gặp phải giặc cướp mong gấp được cứu giúp thì sẽ tự chẳng có căn bệnh ấy. Hãy nên sắp xếp thời gian, lúc nào sẽ nghiên cứu, lúc nào sẽ trì tụng.
Nói chung tu học thì Sự - Lý phải viên dung, tương hổ cho nhau, như thế là tốt nhất. Chứ nếu chẳng biết gì hoặc biết quá ít hay biết hời hợt cũng không được, mà biết quá nhiều nhưng thực hành quá ít cũng không xong. Nhưng chỗ quan trọng không phải là biết nhiều biết ít, mà biết cái nào là quan trọng, là chính yếu, cái nào là phụ, là trợ, và cái nào chỉ là kiến thức, rằng đọc, nghe để biết để hiểu thêm vậy thôi chứ không cần áp dụng vào tu học. Cho nên chỉ có dạng không biết những điều đó nên mới 'sợ' biết nhiều, bởi cứ đem tất cả những hiểu biết này kia áp dụng vào thực tập hành trì, như thế riết chắc loạn tâm mất. Chẳng hạn như trì tụng, học tập cuốn Kinh Vô Lượng Thọ, đâu phải là chúng ta phải cố gắng hành theo từ đầu đến cuối cuốn Kinh đâu, bởi có những chương Phật giới thiệu về cảnh giới, công đức của hàng Bồ Tát nơi cõi ấy, như thế phàm phu chúng ta làm sao học tập theo cho được với tâm lực, trí lực, thời lượng như thế này, lại đang sống giữa cái cõi Ngũ trược ô uế này. Cho nên tu học chúng ta phải thực tế một chút, chỉ cần làm những điều đơn giản, trong khả năng thôi, nhưng hãy làm tốt, kiên trì, lâu bền, hạn chế thay đổi, còn những cái cao siêu nếu ngoài tầm với thì chúng ta nên bỏ qua đi, đừng có ham hố mà chi, mà thật sự trong Kinh giáo Phật cũng chẳng có yêu cầu như thế đâu, hoàn toàn không có, chứ đừng nghĩ nếu nương theo đúng Kinh giáo Phật dạy thì sẽ toàn những yêu cầu rất cao siêu, dạ không có đâu, với riêng Pháp môn Tịnh Độ [để chỉ thành tựu] thì hoàn toàn không có chuyện đó đâu nhé, chúng ta yên tâm. Còn trong Kinh Phật nói đến những cảnh giới này kia [như trong Phẩm Ba Bậc Vãng Sanh] đó là dành cho những phẩm vị, cảnh giới khác nhau, trong đó dĩ nhiên những phẩm vị cao ngất thì phải có những yêu cầu tương xứng, còn phàm phu mong được về trong đời này thì làm gì mà trông mong được những phẩm vị đó, chúng ta phải thực tế với bản thân mình, rằng chỉ cần đời này được về là tốt rồi, còn phẩm vị được đến bao nhiêu hay bấy nhiêu, miễn đừng vào Biên Địa hay quá thấp là được. Chúng ta đọc trong Phẩm Ba Bậc Vãng Sanh thấy Phật có yêu cầu gì cao siêu cho các phẩm vị thấp không [như Hạ Phẩm hay kể cả Trung Phẩm], còn các bậc cao hơn như Thượng Phẩm thì đúng là chỉ dành cho các căn cơ bậc Thượng trở lên vậy, hoặc giả phải có một nhân duyên thật đặc biệt thật thù thắng mới may ra được.
Các phần còn lại chúng ta cùng đọc và học tập.
Văn Sao Tam Biên, quyển 3
Thư trả lời cư sĩ X…
Đại Sư Ấn Quang
